Redactie en AI: AI kan hebben geholpen bij onderzoek, structurering of een eerste concept. Een mens bepaalde de strekking, controleerde bronnen en claims en keurde publicatie goed. Lees het redactiebeleid.
In het kort
- Ja: artikel 4 van de AI Act geldt sinds 2 februari 2025 en kent geen uitzondering voor het MKB.
- De plicht ligt bij aanbieders en gebruiksverantwoordelijken; wie AI gebruikt in het werk is gebruiksverantwoordelijke.
- Er is geen verplicht certificaat, geen examen en geen minimumaantal uren.
- Wat wel moet: passende maatregelen nemen en kunnen laten zien dat je ze genomen hebt.
- Toezicht en sancties zijn sinds 2 augustus 2025 van kracht.
Wat er letterlijk staat
Artikel 4 bepaalt dat aanbieders en gebruiksverantwoordelijken maatregelen nemen om, zo veel mogelijk, een toereikend niveau van AI-geletterdheid te waarborgen bij hun personeel en bij andere personen die namens hen met de werking en het gebruik van AI-systemen te maken hebben. Daarbij moet rekening worden gehouden met hun technische kennis, ervaring, opleiding en scholing, en met de context waarin de systemen worden gebruikt.
Twee dingen vallen op. Ten eerste: de plicht is een inspanningsverplichting, geen resultaatsverplichting per persoon. Ten tweede: hij is expliciet contextafhankelijk. Dezelfde wet vraagt van een ziekenhuis iets anders dan van een hoveniersbedrijf.
Voor wie geldt het
Gebruiksverantwoordelijke ben je zodra je een AI-systeem inzet onder je eigen gezag in een professionele context. Concreet valt vrijwel elk Nederlands bedrijf daaronder, want:
- Een medewerker die ChatGPT gebruikt voor e-mails maakt jouw bedrijf gebruiksverantwoordelijke
- Een AI-functie in je CRM, boekhoudpakket of klantenservicetool telt ook mee
- Een chatbot op je website telt mee, ook als een leverancier hem levert
- Een ingehuurd bureau dat namens jou AI inzet, valt binnen je verantwoordelijkheid
Je hoeft dus niets zelf te bouwen om onder artikel 4 te vallen. Gebruiken is genoeg.
Wat er niet verplicht is
Er wordt in de markt veel verkocht dat de wet niet vraagt. Voor de duidelijkheid, dit staat er niet in:
- Geen verplicht certificaat: de AI Act kent geen officiële AI-geletterdheidsverklaring
- Geen verplicht examen of toets per medewerker
- Geen voorgeschreven aantal uren of vaste lesstof
- Geen verplichting om een externe partij in te schakelen
Wie je een verplicht AI-geletterdheidscertificaat probeert te verkopen, verkoopt een product, geen wettelijke eis. Dat wil niet zeggen dat training zinloos is; het wil zeggen dat de eis anders luidt dan de verkooptekst.
Wat wel moet: aantoonbaarheid
De praktische toets is of je kunt laten zien dat je iets geregeld hebt. Dat vraagt drie dingen op papier:
- Een overzicht van welke AI-systemen je gebruikt, waarvoor en door wie
- Vastgelegde afspraken over wat er wel en niet mee mag, en wie wat controleert
- Een aantekening dat en wanneer je mensen daarover hebt geïnstrueerd
Dat is geen kwartaalproject. Voor de meeste MKB-bedrijven is het een middag werk plus een halfjaarlijkse herziening. De fout die bedrijven maken is niet dat ze te weinig doen, maar dat ze het niet opschrijven.
Wat er gebeurt als je niets doet
Toezicht en sancties zijn sinds 2 augustus 2025 van kracht; in Nederland is de Rijksinspectie Digitale Infrastructuur een van de betrokken toezichthouders. Het realistische risico voor een MKB-bedrijf is echter zelden een spontane inspectie. Het risico ontstaat op het moment dat er iets misgaat: een datalek, een klacht van een klant, een geschil met een medewerker, of een verzekeraar die vraagt hoe je AI-gebruik geregeld is.
Op dat moment is het verschil tussen wel en niet geregeld hebben groot, en is het te laat om het alsnog te doen.
