Redactie en AI: AI kan hebben geholpen bij onderzoek, structurering of een eerste concept. Een mens bepaalde de strekking, controleerde bronnen en claims en keurde publicatie goed. Lees het redactiebeleid.
In het kort
- Onderwijsinstellingen vallen als werkgever onder de AI-geletterdheidsplicht van artikel 4, sinds 2 februari 2025.
- AI voor toelating, plaatsing en het beoordelen van leerresultaten is in de AI Act aangemerkt als hoog risico.
- Die hoog-risicoverplichtingen uit bijlage III gelden vanaf 2 augustus 2027.
- De AI-geletterdheidsplicht gaat over personeel; onderwijs aan studenten is een aparte, pedagogische keuze.
- Begin met een register en heldere regels over AI-gebruik bij toetsing, want daar zit nu de meeste onrust.
Twee verplichtingen die door elkaar lopen
In gesprekken over AI in het onderwijs lopen twee dingen constant door elkaar. Het eerste is de wettelijke plicht uit artikel 4: als werkgever moet je zorgen dat je docenten, ondersteuners en administratie AI-geletterd zijn. Het tweede is de onderwijsinhoudelijke vraag of en hoe je studenten AI-vaardig maakt. Dat laatste is belangrijk, maar het is geen AI Act-verplichting.
Het praktische gevolg: je kunt volledig aan artikel 4 voldoen zonder één les over AI te geven, en je kunt een prachtig studentcurriculum hebben terwijl je als werkgever nog niets geregeld hebt.
Waar het onderwijs hoog risico raakt
De AI Act merkt een aantal onderwijstoepassingen expliciet aan als hoog risico. Dat is geen detail, want het brengt een zware verplichtingenset mee:
- AI die bepaalt of iemand wordt toegelaten of geplaatst
- AI die leerresultaten beoordeelt of examens nakijkt
- AI die het passende onderwijsniveau van iemand inschat
- AI die tijdens toetsen verboden gedrag detecteert, zoals surveillancesoftware bij digitale examens
Die laatste raakt veel instellingen zonder dat ze het beseffen. Proctoringsoftware die tijdens een online tentamen gedrag analyseert, valt in deze categorie. De verplichtingen uit bijlage III gelden vanaf 2 augustus 2027, wat betekent dat je nu de tijd hebt om te inventariseren en te kiezen.
Wat je als instelling nu regelt
- Inventariseer waar AI al zit: in het studentvolgsysteem, in plagiaatdetectie, in roostering, in de bibliotheekzoekmachine
- Markeer wat richting toelating, beoordeling of toezicht gaat; dat is je hoog-risicolijst voor 2027
- Leg vast wat docenten wel en niet met AI mogen bij het nakijken, en communiceer dat ook naar studenten
- Instrueer per rol: docenten, examencommissie, studentadministratie en ondersteunend personeel hebben verschillende vragen
- Regel de transparantie: AI-gegenereerde communicatie naar studenten moet als zodanig herkenbaar zijn
De toetsingsvraag die het meest speelt
De vraag die op elke onderwijsinstelling terugkomt, is of een docent AI mag gebruiken bij het beoordelen van werk. Het eerlijke antwoord: AI inzetten om feedback voor te bereiden die de docent daarna zelf beoordeelt en vaststelt, is iets anders dan AI het cijfer laten bepalen. Het eerste is voorwerk met menselijke eindverantwoordelijkheid; het tweede is een hoog-risicotoepassing met bijbehorende verplichtingen. Dat onderscheid vastleggen is waardevoller dan een algemeen verbod dat toch omzeild wordt.
